ADİGELİĞİNİ UNUTAN UTANSIN....




ANASAYFA  |   KAYIT OL  |   SOHBET  |   ÇERKES MÜZİKLERİ  |   ÇERKESBUL  |   SÖZLÜK  |   LİNKLER  |   KİRİL KLAVYE  |   BASINDA ÇERKESLER  |   SİTENE EKLE  |   İLETİŞİM

ADİGELİĞİNİ UNUTAN UTANSIN

ADİGELİĞİNİ UNUTAN UTANSIN

İleti tijin » Sal Haz 24, 2008 11:55 am

ADIYAGER ZISIBGAGUPSAME YUGITE

Xame guegum yue yuspsoyufinu bfesre
Xame jiler yue xeku pexuexhun bfesre
Gipsigufig psori nibjegu gipxuexhun bfesre
zisomgagupse yue yuadiges yukafkass bsere
yui adiyagemge negues dene yuspsouyufre
yui lhepkir yui adiyager zispgagupshame yugite

Mixuedeu zi lhepk lhabeem yugixegame
yipser adiyagem tezgaguedam yugijenijame
yui abk lhebkim delhir adigelhu sitme
adigeaga deggui gipxalhauyue sitme
yue zi seteney guase yugilhxuau sitme
yui lhepkir yui adiyager zispgagupseme yugite

thasxuem adigey yue yui gigasame
yui adem adige taurihxhur gibjiame
yui anaem anabzer yuigasaame
yui nanem gueguruguer sipseuy giotame
di psine ri adige gibzege gipxhue bzerebzame
yui lhebkir yui adiyager zisibgagupseme yugite

zitxar shikue adigenurhan kandemir

ADIGELIGINI UNUTAN UTANSIN

Sürgünde sana hayat varmi sanirsin.
Yabanelleri kendine yurtmu sanirsin
Her yüzüne gülenide dostmu sanirsin
Unutma sen adigesin kafkasyalisin
Kendi kimliginle baska nerede yasayabilirsin.
aslini adigeligini unutan adige utansin

Böylesi asil bir halka mensupsa
Adigelik ugruna can veren dedenin trunuysa
Eger vucudunda adige kani tasiyorsa
Birazcikta olsa adige kültürü almissa
bir seteney guaseden dogmussa
aslini adigeligini unutan adige utansin

seni yüece allah adige yarattiysa
sana baban tarihini anlattiysa
sana annene ana dilini ögrettiyse
ninen sugunü masal yerine anlattiysa
mizikanin nagmeleri gibezeleri dinlettiyse
aslini adigeligini unutan adige utansin

yazan shikue adige nurhan kandemir

BAŞLIKLAR LÜTFEN BÜYÜK HARF
tijin
Çaylak Üye
Çaylak Üye
 
İleti: 27
Kayıt: Per May 29, 2008 7:48 am

Re: Adigeliğini Unutan Utansın . . . .

İleti tijin » Sal Haz 24, 2008 11:56 am

YUEY YUEY MIGUE ADIGE LHEPK
yui xhitigar yui amisheshilhu sitam
yushipsoyt yui xekujim yutxhaju
yui shi jerim yushe ssauy
yui hazirrilhir bkirilhuy
yui dijin kamejir yui byiripxhu
yuigetejir januy bkirilhuy
kishibjihu shtam kafkas gubgajim
adiger ras ar jaauy yuzxabjert
yui psi jerir jeyami
xhziu nepsey bzager mijeyyu
gefiguet kheshert yui xeku daxem
yui kafkas mezijim
yui osha mafe lhayem
yishagim jelh dijin lhabeem
yane eyir gitiradzamiguert
lhsigage khizrimppelhesinur yasert
ley khiz raxhunum yegupsisuyre
kkhisahgagiri fokimre topujxeri
khipxadzeuyre yuzbiyirapxhua miguey
yuey yuey migue adige lhepk
jibgam ziridze thampem xhudeuy
duney gushium yutirapxha miguey
yuey yuey migue adige lhepk
sipser sixhumens jibeuy yushiteham gogum
yui adiyageri
yui lhebkri
yui anebzeri
yui xabzeri
bwogued migueri yue
yuey yuey migueadige
zephauy sitme yue zipsa
telejih yui adiyagem
zegajeej yui anebzer
zixegalh yui xabzer
zixhuesesij yui lhebkir

zitxar shikue nurhan kandemir

VAY VAY ADIGE HALKIM
bir zamanlar özgürdün sende yurdunda
yasiyordun kültürünle mesut kendi dünyanda
at kostururdun kafkas daglarinda
yamcin sirtinda kalpagin basinda
kilicin belinde kaman yaninda
heybetin dosta güven düsmana korku verirdi
sevilir sayilirdin mertlikte yigitlikte yoktu üstüne.
akar sularin irmaklarin uyududa
hayin zalim düsmanin uyumadi
göz koymustu güzel yurduna
yüce elbruzuna yesil ormanlarina
altindaki gümüs madenlerine
firsat kolluyordu pusuda
korkusuz cengaverligini bilirdi herkes
planlar projeler yaptilar
agir silahlar ürettiler.
geceler boyu topa tutular
vay vay adige halkim
seni darma dagin ettiler
ana vatanindan sürdüler
dünyanin dört bir yerine dagitilar
canini korumaya cikmistin ya yola
kimligin karisiyor yaban ele
ne dilin kaldi ne kültürün
vay vay adige halkim
eger tasiyorsan can
calis ara bul kimligini
konus kendi ana dilini
yasa kendi kültürünü
topla kendi milletini

yazan adige nurhan kandemir
tijin
Çaylak Üye
Çaylak Üye
 
İleti: 27
Kayıt: Per May 29, 2008 7:48 am

Re: Adigeliğini Unutan Utansın . . . .

İleti tijin » Sal Haz 24, 2008 11:56 am

her 21 mayis hatirlatir bize sürgünlügümüzü
her ne kadar korumak istesekte adigeligimizi
binlerce yillik kültürümüzü ana dilimizi
su yabanci eller kaziyor mezarini miliyetimizin
ve her gün bizden birseyler ölüyor azar azar
su yabanci eller oluyor bize kimliksiz mezar

sürgün halkim yeter artik uyan
sürgün halkim el ele ver güclen
sürgün halkim gurbet ele dayan
sürgün halkim kendine guven
sen nartlarin oglusun
sen soysurukuesin
sen kazbeksin
sen sherluksun
sen kara murad
sen seyh samilsin
sen kafkas kartalisin
bir yenilgi yeter
bir milyon ölü yeter
bir milyon yitik yeter
bir bucuk yüz yil surgünlük yeter
devran dönsün o gün gelsin
kafkasya kafkasyalilarin olsun
adige halkim yurduna dönsün
kendi milliyetiyle kültürüyle yasasin
kendi ana diliyle konusabilsin....

yazan adige nurhan kandemir
tijin
Çaylak Üye
Çaylak Üye
 
İleti: 27
Kayıt: Per May 29, 2008 7:48 am

Re: ADİGELİĞİNİ UNUTAN UTANSIN....

İleti tijin » Sal Haz 24, 2008 11:57 am

MI SI GU YUZIM SIHIJINS

sit di zixhukue kidexhuar
silhagunigar dauy psigupsha
zisisxesxhim si gur pixuas
dele sixunim mashe ganas
yue dayre xamem yudexhua.

yuzmilhagu dauy zizsiajin
xamem yureys dauy snoplijin
yuerinsheyye dauy sixhuhin
sisxar yeshajensi siguejins
si xeguegur sibyinejins

se dengey sguejmi
yuilhagunigar zidehins
yuerinshager si gu yuzuy
se dauyre migue sipsoyun
mi si gu yuzim zi maxue
si hademiguer yihijins

BU GÖNÜL YARASI ÖLDÜRÜR BENI
neydi aramiza giren
sana askimi unutturan
duyunca yüregim düstü yerinden
deli olmama cok az kaldi
sen nasil elin olabildin

seni görmemeye nasil katlanirim
sen elinken sana nasil bakarim
ben sensiz nasil yaparim
dertli basimi alir giderim
buralari terki diyar ederim.

her nereye gitsemde sevdanida tasirim
sensizlik yüregimde derin yara
ben bu yarayla nasil yasarim
bu gönül yarasi bir gün
mutlaka öldürür beni.
tijin
Çaylak Üye
Çaylak Üye
 
İleti: 27
Kayıt: Per May 29, 2008 7:48 am

Re: ADİGELİĞİNİ UNUTAN UTANSIN....

İleti tijin » Sal Haz 24, 2008 12:13 pm

Xabze, toplumun ihtiyaçlarını gidermek için geliştirilen, tarihin süzgecinden geçmiş bir kurallar ve yaptırımlar bütünüdür.Toplumsal yaşam içerisinde, Çerkes meclisi yerini tutan, demokratik bir kurum olarak tüm halkın fikir birliğini temsil eden Xase tarafından oybirliği ile ortaya çıkarılır, ve zaman içinde gelişime, değişime uğrar.Bireyin diğer bireylerle ve toplumla ilişkisini düzenleyen tüm unsurları içerir.Bu unsurların en önemli bölümü toplum düzenini oluşturan ve İngilizlerin common law dedikleri yazılı olmayan örf ve adet hukukudur.Xabze’nin bu bölümü bir makale boyutunda ele alınamayacak genişliktedir.Amacımız hukuk kuralları dışında kalan gelenek ve göreneklerden bahsetmektir.



Modern toplum yaşamının ve kentlerdeki hayatın, Xabze üzerindeki etkilerini ortaya koymak için önce geleneksel yaşam içinde Xabze’nin nasıl ortaya çıktığını veya değiştiğini incelemek gerekir.Kuşkusuz Xabze ihtiyaçlar sebebiyle doğmuştur ve aşağıda da açıklandığı gibi toplumun gereksinimleri değiştikçe, veya yeni gereksinimler ortaya çıktıkça yeni duruma adapte olur.



Yeni bir durumla karşılaşan, veya karşı karşıya olduğu sorunu çözmeye çalışan toplum, Xase kurumunu göreve çağırır.Xase, önce köyde toplanır.Köydeki her aileden bir temsilci, bir komite tarafından toplantıya çağırılır.Bu toplantının gündemi, amacı önceden tüm ailelere duyurulur.Bu yolla, toplantıya katılacak her temsilcinin, ailesinin görüşünü önceden belirleyip, toplantıya katılması sağlanır.Toplantıda her temsilciye söz verilir ve görüşülen meselenin çözümü için ne önerdiği sorulur.Müzakereler sonunda ortak görüş ortaya çıkar ve bu görüş hemen her zaman oybirliği ile kabul edilir.Daha büyük ölçekteki sorunlar için köy temsilcileri, bölgesel temsilciler vs. bir araya gelerek daha büyük Xaseler oluştururlar.Bu yapı, Xabze’nin dinamik olmasını ve günün koşullarına uyum sağlamasını garanti eder.



Xabze’nin değişmesinin bir diğer yolu, ihtiyacın ortadan kalkması ile birlikte artık o ihtiyaç sebebiyle ortaya çıkan adetin toplumca kendiliğinden terk edilmesidir.Örneğin; silah taşıma ve kullanma ile ilgili geniş ve ayrıntılı bir Xabze var olmasına rağmen, silah kullanımının, silah ihtiyacının azalması, hatta yok olmasıyla birlikte bu adetler terk edilmektedir.



Toplumsal yaşamdaki değişikliklere uyum sağlayan Xabze’nin bir örneği de yaygın ulaşım aracı olarak atın yerini otomobile bırakmasıyla birlikte, at binmekle ilgili adetlerin de modern yaşama adapte edilmeye çalışılmasıdır.Eskiden, yaya bir büyüğü ile karşılaştığında atından inip, atını yedeğine alıp bir süre yoluna yaya devam ederek büyüğüne hakkettiği saygı sunmayan bir Çerkes genci büyük bir kusur işlemiş sayılırken, günümüz kent yaşamında otomobil kullanan bir gencin aynı adeti tekrar etmesi beklenemez.Özellikle Anavatanında, çoğunluğu Çerkeslerin oluşturduğu çeşitli kentlerde gelişen yeni bir Xabze, Çerkes gencine, bir büyüğüyle karşılaştığında, otomobilden inip, onu gideceği yere kadar götürmeyi teklif etmesini, en azından sağlığını, halini-hatırını sormasını buyurmaktadır.
tijin
Çaylak Üye
Çaylak Üye
 
İleti: 27
Kayıt: Per May 29, 2008 7:48 am

Re: ADİGELİĞİNİ UNUTAN UTANSIN....

İleti tijin » Sal Haz 24, 2008 12:14 pm

Kentleşme, endüstri devrimi ile birlikte, özellikle sanayi merkezlerinde ortaya çıkan işgücü ihtiyacı, bu işgücünü sağlayan insanların sanayi merkezlerine yakın yaşam alanlarına yerleşmesi, ve bunların birer cazibe merkezi haline gelmesi ile birlikte oluşan bir etkidir.



Kırsal bölgede, geleneksel bir yaşam süren her toplum gibi Çerkes toplumu da kentleşme ve modernleşmeden payına düşen kültürel erozyona uğramıştır.



Köyden kente göç eden insanların, modernleşmenin de etkisi altında geçirdikleri kültürel değişim olarak da tanımlanabilir.



Kırsal bölgede, geleneksel bir yaşam süren her toplum gibi Çerkes toplumu da kentleşme ve modernleşmeden payına düşen kültürel erozyona uğramıştır.Anavatanda, feodal sistem içinde doğan Xabze, hızlı bir değişim/yok olma sürecine girmiştir.Televizyonun ve hatta radyonun köylere ulaşmasıyla birlikte yaşanan değişim, modernleşmenin etkilerine örnek gösterilebilir.Köylerde kahvehanelerin yapılması, gençler gibi büyüklerin de radyo, televizyon takip etmek istemesi, normalde birbirleriyle bu kadar samimi ilişkiler yaşamayan iki yaş grubunun, aynı anda dar mekanı paylaşması sonucunu doğurmuştur. Bu durum, büyüğü ile küçüğü arasındaki ilişkileri düzenleyen Xabze’nin (Thamade geleneği) ortadan kalkmasına /değişmesine veya başka bir ifade ile birlikte yaşadığımız toplumun değerler bütünü içerisinde yok olmasına sebep olmuştur. Hızlı modernleşme ve kitle iletişim araçlarının günümüz yaşantısına hızla girmesi, çoçukların anadillerini öğrenmemesi ile birlikte Çerkesce konuşan insan sayısını azaltmıştır. Bu da Çerkesce düşünmeyen ve onun gereklerini yerine getirmeyen insanları ortaya çıkarmıştır.



Dar yaşam alanlarının bir başka etkisi de kentleşme ile birlikte ortaya çıkmaktadır.Köyde, geniş bir evde yaşarken (örneğin gelinlerle aile büyüklerinin ilişkilerini düzenleyen) geleneklere rahatça uyabilen büyük bir aile, kente, bir apartman dairesine,



taşındığında bu gelenekler, hızlı kent yaşamında, aile fertlerinin önüne engel olarak çıkmaya başlamakta



neticede değişime uğramaktadırlar.Bu da Çerkes yaşamına uygun olan geniş aile kalıbından çekirdek aile kalıbına dönüşü beraberinde getirmiştir.1991 yılında Ankara ve Adana kentlerinde yaşayan Çerkesler arasında aileler baz alınarak yapılan bir araştırmanın sonuçlarından bazıları şu şekildedir:*



Örnekleme içindeki ailelerin aile büyükleri Ankara’da 3.7 kişi, Adana da ise 4.3 kişi, genel örneklemede ise 4 kişidir.Örnekleme grubu içinde çekirdek aile oranı Ankara içim %73.8, Adana için %83.1 dir.



Daha önce de belirttiğimiz gibi Adige Xabze kurumu esasen bir kurallar bütünüdür ve bu bütünlük kontrolsüz şekilde bozulduğunda, parçaların bir kısmının uygulanması da güçleşmekte veya anlamını yitirmektedir.Adıgeler de erkek çocukla, babasının arasındaki ilişkinin son derece resmi ve mesafeli olduğu bilinmektedir. Bir çok Çerkes baba, modern kent yaşamında da bu ilişki şeklini muhafaza etmeye çalışmaktadır.Ancak gözden kaçan bazı noktalar şöyle sıralanabilir:



Köy yaşamında aileler daha kalabalık olmakta, çocuğun eğitimini amcalar, dedeler, dayılar, halalar üstlenmekte ve böylece ailenin sahip olduğu görgü, çocuğa kayıpsız aktarılabilmekte; çocuğun terbiyesi, baba-oğul arasındaki bu resmiyet bozulmadan verilebilmektedir.Oysa kentte yaşayan çekirdek ailede bu eğitim süreci sekteye uğramakta, her yeni kuşak, kendinden önceki kuşağın görgüsünün önemli kısmından mahrum kalmaktadır.



Yine çocuğun eğitiminde büyük rol oynayan ve Batı Adıgelerinin ‘Pur’ Kabardeylerin ise ‘Qan’ diye nitelendirdikleri atalık geleneği, kentte uygulanamamaktadır. Artık annesinden ayrılabilir yaşa geldiğinde erkek çocuğu, bir başka ailenin yanına, terbiye almak, yetiştirilmek üzere göndermek olarak özetlenebilecek bu gelenek, eşsiz eğitsel özelliklerinin yanında, aileleri yakınlaştırıcı bir görevde yerine getirmekteyken, maalesef kent yaşamında kendine yer bulamamaktadır.



Bir başka önemli nokta ise kent yaşamında toplumsal olarak beraber yaşayamamanın getirdikleridir.Görülüyor ki, bu üç gelenek (erkek çocukla babasının arasındaki ilişkinin mesafeli olması, çocuğun eğitimde babadan başka aile büyüklerinin önemli rol sahibi olması ve atalık geleneği) bir sacayağının üç bacağıdır.Bunların ikisi eksikken bir tekini uygulamak, faydadan çok zarar getirmektedir.



Bir başka önemli nokta ise kent yaşamında toplumsal olarak beraber yaşayamamanın getirdikleridir.Köy yaşamında kendisiyle aynı kültürün içinde doğan insanlar ile etkileşim/iletişim içerisinde olan Çerkesler kent yaşamında bu olanağı bulamamaktadır.Bu da aynı kültür içerisinde bulunan Çerkes insanları arasındaki ilişkileri düzenleyen Xabze’ye olan gereksinimi azaltmaktadır.Örneğin geleneksel yaşam içinde bir büyüğü veya konuğu karşılarken ayağa kalkan Çerkes insanı, beraber yaşadığı toplumun kültürüyle arasındaki etkileşim sebebiyle bu Xabze’ye artık ihtiyaç duyulmadığına karar verebilmektedir.



Aynı şekilde, her iki toplum içerisinde bulunan Çerkes insanı kültür şoku denilen duruma düşerek, Xabze’yi yaşayamamaktadır.İki kişilikli insan diye tabir edilen durum ortaya çıkmakta, kişilerin toplumsal ilişkilerimizin en üst seviyede olduğu derneklerimizde, düğünlerimizdeki davranışları ile normal yaşantıları içindeki davranışları arasında büyük farklılıklar bulunmaktadır.



SONUÇ



Anavatanla ve birbirleriyle olan ilişkileri cılız, düzensiz olan; yaşadıkları ülkede dağınık yerleşen? Türkiye Çerkeslerindeki kültürel değişimin, Adıge Xabze üzerindeki etkisini böylece özetlemeye çalıştık.Türkiye’de kaldıkları sürece kültürlerini, kimliklerini olabildiğince korumak ama bir yandan da modern yaşam standartlarını yakalamak isteyen Çerkeslere önerebileceğimiz acil tedbirler şöyledir:



Çerkesler arasında sosyal dayanışmayı güçlendirmek



Siyasal kararlar alabilmek



Ekonomik dayanışmayı güçlendirmek



Kültürel etkinlikleri arttırmak?



Fakat unutmamak gerekir ki, bütün bu tedbirler, Türkiye Çerkeslerinin yaşadığı kültürel bozunum sürecini yavaşlatmak veya geçirilen değişimi olabildiğince sancısız atlatmak için alınacak tedbirlerdir.Xabze’yi yaşatmak, Xabze’yi yaşamakla olur. Toplumumuzun, kültürümüzün ayırt edici özelliği olan, yaşam biçimimizi belirleyen bu kıymetli varlık, anavatanımızdan uzak kaldığımız her an kan kaybetmektedir.İşin doğrusu, Xabze de (tıpkı Adıgeler gibi) doğduğu yere dönmezse yok olmaya mahkumdur.



*(Cahit Aslan, Türkiye Çerkeslerinde Sosyo-Kültürel Değişme)
tijin
Çaylak Üye
Çaylak Üye
 
İleti: 27
Kayıt: Per May 29, 2008 7:48 am

Re: ADİGELİĞİNİ UNUTAN UTANSIN....

İleti tijin » Sal Haz 24, 2008 12:43 pm

yılma çerkesim tüm bunlar döndürmesin seni yolundan uyandırmasın allah seni aydınlık günlerin rüyasından o günlerki gözüküyor çok yakınlardan birliğimizin ısığında ümidini yetirme çerkesim
tijin
Çaylak Üye
Çaylak Üye
 
İleti: 27
Kayıt: Per May 29, 2008 7:48 am

Re: ADİGELİĞİNİ UNUTAN UTANSIN....

İleti tijin » Sal Haz 24, 2008 12:51 pm

Adıge kültürü veciz bir şekilde kelimelere yansımıştır.
Bunun en güzel örneklerini kuşkusuz atasözlerinde görmek mümkündür.
Fakat atasözleri orijinalinden Türkçe'ye çevrilirken genelde vurgu düşmektedir.
İşte Adıge atasözlerinden bir kısmı:
Ş'u leğunığere bınwunağore
(Sevgi ve aileye dair)

* Pselıho zimı'e pşaşer kaşen wumış'
Pselıhu olmayan kızı kaşen yapma

* Pser zehoapserer dakhe
Canın çektiği güzeldir

* Wızidcasem yipse wufeğade
Seni seven, kendi canına eş tutar

* Wuzeplırer kağani, kıwoplırer kaşe
Sevdiğinle değil, seni sevenle ewlen

* Ş'u zereleğukher, zı sadjanem zedefe
Gönüller bir olunca samanlık seyran olur

* Ş'uleğunığer ş'uğep,wuşöğuse yemğaz
Aslolan sevmek değil, sevgiyi karşılıksız bırakmamaktır

* Ş'uleğunığem tekonığe wöğesı
Sevginin gücü mutlaka galip gelir

* Ş'uleğunığer maşöp, zekhaneme şöğekosejırep
Sevgi ateş değil ki, tutuşunca söndüresin

* Ş'uleğunığer ratekoahırep
Sevgi ulu orta saçılmaz

* Ş'uleğunığer yakhemığoaş
Sevgi karışmaz

* Ş'u pleğurem, maşöm wupehaşt
Sevdiysen, ateşe girmeyi göze alırsın

* Ş'u pleğurer wişhağuseme kinır zekhapşerep
Sevdiğinle evlenirsen, zorluklara aldırmazsın

* Blağe tereze wieher nasıpığ
Dürüst akraba nasiptendir

* Cegor wucıce yawuble, wucıce yawukhı
Düğün wuc ile başlar wuc ile biter

* Şüz yitsaurer tlape
Namı yayılan hanım, kendini ağırdan satar

* Wupşaşeme, cdale zieme wuranıs
Kız isen oğlu olanların gelinisin demektir

* Yane yepli, yiphu kaşe
Anasına bak kızını al

* Pşaşe huphem pselıhoer yihoy
Hamarat kızın aşığı boldur

* Mahsımer wigu rihime yeşö, pşaşer wigu rihime kaşe
Boza hoşuna gittiyse iç, kız hoşuna gittiyse al

* Bın pasere khate pasere zefed
Erken kalkan yol alır, tez evlenen döl alır

* Bıner nasıpığeş'u
Aile büyük nimettir

* Bıner nım yifaş
Çocuk annenin kostümüdür

* Bıner eş'u
Çocuk tatlıdır

* Bınu jör ğebeş'u
Kalabalık aile berekettir

* Ziof zişömıbere, zibın ziş'ömıdakhere şı'ep
İşini çok görmeyen we ailesini iyi görmeyen yoktur

* K'or lepkı, phur nemıdcıme yay
Erkek evlat soyundur, kız ise başkalarınındır

* Ko wieme nıse wi'
Oğlun varsa gelinin var

* Ko bow wieme nıse bow, phubow wieme mahle bow wi'
Oğlun çoksa gelinin, kızın çoksa damadın çok demektir

* Goaşer bzageme, nıseri bzage kışehu
Geçimsiz kaynana, gelini geçimsiz sanır

* Goaşem yi khabze, nısem yibzıbh
Kaynananın adeti, gelinin kalıbıdır

* Goaşezıri zegorem nısadce şıtığ
Yaşlı kaynana da bir zamanlar gelindi

* Zitl' ecebıcem yişuziy aş fed
Beceriksiz kocanın karısı da kendine benzer

* Zinıse gotıshareme, afezıwbıre yi khabz
Geliniyle oturan, onu kötülemeyi adet edinir

* Malhoş'u zığotığem, ko yiğotığ
İyi damat bulan, oğul bulmuştur

* Maş'o madcer yiğeb, bın madcer ğebağoe
Az ateşi büyüt, az çoluk çocuğu çoğalt

* Phur em, winıse eçü'u
Kızın else, gelinin el üstü

* Phur zerebğas, nıser zereğas
Kızın yetiştirebildiğin, gelinin alıştığındır

* Phur tışaşe kızıkoge müjö hurayem zeğebılıjı
Kız istenilmeye gelinince, yuvak taşı saklanırmış

* Bısımığe a şedcem hadce yidcas
Hısımı çok olsun isteyen misafiri sever

* Bısımığe a şeş'um çet hazır yihoy
Hısımı çok olanın, hazır tavuğu çoktur

* Nasıper şüzım kıdaçe
Kısmet kadının yanı sıra koşar gelir

* Pçeğu zako dcasi, şüzüş'um wiğewunen
Sen bir çöp çak başlat, iyi kadın seni ihya eder

* Wuner zığewuneri, blağer zığeblağeri şüzera
Evi ev yapan da, yakınlarını ağırlayan da kadındır

* Şüz değor wunağom yilaps
İyi kadın ailenin temelidir

* Şüz jaoem tl'er şühew jı eşş'u
Güzel sözlü kadın kocasını kuşatan tatlı bir esintidir

* Şüz zimı'e dcalere , şkhoe zıfekhemıl şıre
Kadını olmayan delikanlıyla, üzengisiz at aynıdır

* Şüz wılıhume blağem dıluh
Kadın ararsan yakınınla ara

* Şüzış'u ziem hayr yiwune yil
İyi kadını olanın evinde bereket vardır

* Şüzış'u yitl neguşöplı
İyi kadının eşi güler yüzlüdür

* Şüzış'u yianer zetet
İyi kadının sofrası daima kuruludur

* Şüzış'ör epeçeane şıdcerep
İyi kadın gafil avlanmaz

* Yiko ş'ömütlo, yitl şömüdakhö şüz şi'ep
Oğlunu yiğit, kocasını yakışıklı görmeyen kadın yoktur


Anlam dünyası

Adıge khabze babadan kalır

Aklı olmayan fakirdir

Atı güzelleştiren süvarisidir

Atın başı geçtikten sonra kuyruğuna uzanma

Bazen deli de akıllıca laf eder

Burnu (önderi) olanın kuyruğu da olur

Candan önce onur gelir

Delinin suçu az değildir

Deliye iş buyuran işin arkasından koşar

Dil kalptekini söyler

Dökülen şey geri dolmaz

Fakirin dünyası sonbahar gibidir

Fakirin ipini zengin eskitirmiş

Fakirin lambası aydır

Geçmişi olmayanın geleceği de olmaz

Genç yaşlı olur ama yaşlı bir daha genç olamaz

Gönül yaşlanmaz

Gönlün beğendiği güzeldir

Göz beğenir gönül sever

Güzel, iyi olandır

Güzel söz söylersen güzel cevap alırsın

Güzeli güzelleştiren iyi huyudur

İhtiyar çocuk gibidir

İyi kadının ocağı her zaman tüter

Kalp ağlamazsa göz ağlamaz

Kalp kalbe karşıdır

Kefen önce ölenin olsun

Misafir her şeyden önde gelir

Olmayan şey kaybolmaz

Oğlun varsa gelinin, kızın varsa damadın var

Öleni diriltemezsin

Önce öleni, önce kaldırırlar

Söylenmeyen şey duyulmaz

Su akacağı yolu bulur

Topluma girmesini bilen, çıkmasını da bilir

Umut yok olunca at koşmaz

Utanması olmayandan daha kıymetsizi yoktur

Vakit altından daha kıymetlidir

Kaynak : Kafkas Vakfı (kafkas.org.tr)


Vatanı Olmayanın hiç bir şeyi yoktur

Çoban kötü olursa koyunları kuzgun dahi götürür

Biçmesini bilmeyenin orağı kördür

Başlanmış işi olmayanın bitmiş işi olmaz

Konuşana değil bilene bak

Kuşu yükselten kanat,İnsanı yükselten akıldır

Maharetle bilgi kardeştirler

Aklı olmayan fıkaradır

Akıllı kişiyi sırtında taşısan dahi yük gelmez

Akıl malın en kıymetlisidir.

Tanınmadığın yerde elbiseye,tanındığın yerde akıl'a değer verirler

Dil safradan acı,baldan tatlı,kılıçtan da keskindir.

Ağızdan çıkan söz namludan çıkan kurşun gibidir.

İp uzunsa,söz kısaysa makbuldür

Terbiye zayi olmayacak mülktür

Kendi milletinin tarihini bilmek yeter bir saadettir

Kitap ilmin anahtarıdır.

Bilmediğini söyleme,söylediğini inkar etme

İlim ile sanatın fazlası olmaz.

Delinin bey'i olmaktansa akıllının kölesi olmak daha iyidir

Deli bile konuşuncaya kadar akıllı zannedilir

Kibirlenmek deli işidir

Bir kere tökezleyen şaşı,iki kere tökezleyen kördür

Mezartaşı kaybolur,şarkı kaybolmaz. Şarkı silahtır

Çığ'ı bir küçük serçe hrekete geçirir

Vakit altından daha değerlidir

Atın başı geçtikten sonra kuyruğundan yakalamağa kalkma.

Gönül yaşlanmaz

Sudaki sögüt,bedendeki kalp çürümez.

Deriyi yüzsende gönüldekini alamazsın

Ümit atadan kalma mirastır

Ümit uzun ömürlüdür

Atı kaybolanın kulağından at sesi gitmez

Kıtlık akrabayı unutturur

Açlık korkağıda yiğit yapar

Giysi seni topluma sokar,mide ise çıkartır

Mide insanın düşmanıdır

Güzel iyi olandır

Yanında iyilik bulunmazsa kuru güzellik bir şey ifade etmez

Kötülük yapıp iyilik bekleme

Belayı arayıp takılma,sana takılmışsa korkma

Kalbinde iyilik olmayana iyilik gelmez

Eceli arama. O seni bulur

Ecel insanın koynunda yatar

Ecel ne acele eder, nede gecikir

Hiç kimse dünyadan usanarak ölmez

Beşiği yapılıp mezarı kazılmayan yoktur

Az çoğun aracısıdır

Bir kıvılcım bütün köyü yakar

Kısmet gelecek olursa yün iplik getirir,gidecek olursa demir zincir dahi tutamaz

Saadet misafir yolcudur. Gelir,gider.

Yaz fıkaranın cennetidir.

Öküze iltifat et,at ile kavga

İyi at iyi arkadaş gibidir

Kıskanç insan gizli düşmandır.

Sevgi kuvvetle alınamaz

Sevgi ateş değildir.Yandığında söndüremezsin

Hediye değil,sevgi değerlidir.

İyilik kötülüğü öldürür

İyi gördüğünü söyler,kötü verdiğini.

İyiyi bilmiyorsan değerli olanı seç

Kadının olduğu yerde kılıç çekilmez

Kadının el mahareti aklını gösterir

Kadından utanmayanda yüz yoktur

Eski yolu ve eski dostu terketme

Eski dostunla yaptığın gizli işi yeni dostuna güvenip söyleme

Çerkeslerin en fakiri dahi konuk sahibidir

Evsahibi misafirin hizmetkarıdır

Evinin avlu kapısına kadar seni geçirmeyenin evine gitme

İyi komşu uzaktaki akrabadan öncedir

Atına binince düşman,inince dost gibi davran

Komşuya değer vermeyen kendini değersiz kılar

İyi komşu kardeş sayılır

Kötü yoldaş kötü silah gibidir

Aslanı terbiye ederler,kaplanı uslandırırlar.

Evinde kendini eğit,topluma öyle gir

Yaşlımım sözü,gencin aklını yener

Yaşlıya iltifat et gence güvence ver

İyi yaşlı olmayan yerde iyi genç olmaz

Yaşlısına saygısı olmayanın kendisinede saygısı yoktur

Yaşlısı olanın kuralları vardır

Genç geleceği ümid ederek aşlanır,yaşlı geçmişi hayal ederek ölür

Günde bir kere babasının huyu oğlunda görülür

Birlik olan sürü için kurt korkulacak şey değildir.

Zora düşen düşmanın da olsa yardım et

yiyeceğini kötüleyen kişinin sofrasında yemek yeme

Çağırana, seni öldürecek isede git.

Verene ver,vurana sende vur.

Yüze karşı övgü arkadan yapılan yergi gibidir

Topluma girmek sorun değil,çıkmasını bilirsen
tijin
Çaylak Üye
Çaylak Üye
 
İleti: 27
Kayıt: Per May 29, 2008 7:48 am

Re: ADİGELİĞİNİ UNUTAN UTANSIN....

İleti tijin » Sal Haz 24, 2008 1:52 pm

Ben Elbruzum kafkas dagi. basim duman duman dumanli yuregim param parca yarali binlerce sehitim yatar bagrimda milyonlarca hasretim var sürgünde icin icin yanar dururum volkan misali basimi uzatir bakrim karadeniz ötesi görebilirmiyim diye birini taa arap cöllerine uzatirim boynumu kartallarla haberler salarim dünyanin her yerine bulamam göremem aglarim son bahar yagmurlari gibi yaslar süzülür yamaclarimdan sel olur karisirim karadenize. sanki kaybolanlarima ulasir gibi. firtinalar estiririm boranlar koparirim hirsimi alamam umutsuz yorgun duserim bazende. yigilir kalirim öglece. buz gibi olur yüregim yüregim üsürüm. kardan yorganlara bürünür uyurum kislar boyu. uyanirim baharlarda gönlüm yine ayni kederlerde. sehitlerim yatarda bagrimda bilirim sügünlerim nerelerde kaci sag kaci öldü yollarda hangileri hangi ullkede yasar bilemem. halä adige lermi yoksa karisip gitilermi sorar dururum kendi kendime de cevap bulamam belkide bulacagim cevaptan korkarim kesemem hibirzamanda hepten umudumu ciceklerle sülenir beklerim her bahar agaclar diktim anisina her birinin. bahar yagmurlariyla sular büyütürüm koca kafkas ormanlari oldular görkemli. her biri bir birinden güzel yem yesil yazlari gönlüm biraz daha umutlu tatilde de olsa belki birinden biri gelir. gelirde yüzelli yillik hasretimi birazcik ta olsa dindirir diye BEN ELBRUZUM KAFKAS DAGI basim duman duman dumanli yuregim param parca yarali
tijin
Çaylak Üye
Çaylak Üye
 
İleti: 27
Kayıt: Per May 29, 2008 7:48 am

Re: ADİGELİĞİNİ UNUTAN UTANSIN....

İleti PauKaF » Sal Haz 24, 2008 9:28 pm

elif yazıların için teşekkürler ancak farklı başlıklarla uygun katagorilere atarsan sevinirim:D
Ben Halkım İçin Özgürlük İstiyorum
morpic.com - çerkes - kafkasya - tubidy - adige - 21 Mayıs 1864 sürgün soykırım hakkında çerkeş çerkesh cherkesh 2009 2010 çerkez adige çerkes adige kafkasya adige çerkez çerkes kafkas abhaz çerkez tavuğu tavuk tarifi adiga abaza kuzey müzik music çekes çerks ahazya adge aige kafasya adiye wored tarih kültür fotoğraf foto resim bilgi isim dernekleri federasyonu ad köyleri düğün mahalli video savaş haber circassian güncel dil sözlük çeviri dernek kafder kaffed birkaf en iyi yeni çok şeyh şamil com net org tr adigey abhazya oset siteleri indir dinle tarih türk link sohbet chat izle sohbet muhabbet adiye cherkessia çerkesya yurtseverleri sitesi org net com facebook google mp3 download indir kökeni nerede nedir kimdir nasıl yeni ilk büyük eski
PauKaF
PauKaF
Site Admin
Site Admin
 
İleti: 20618
Kayıt: Sal May 08, 2007 4:27 am
Konum: MUDAREY-Гъубжь

Sonraki

GÜNDEMDE ÖNE ÇIKANLAR

Kimler çevrimiçi

Bu forumu görüntüleyenler: Kayıtlı kullanıcı yok ve 1 misafir